Niespełna 5,4 hektara naturalnego lasu na stromej skarpie rzeki Wkry – tyle wystarczyło, by w 1964 roku utworzyć rezerwat przyrody Dziektarzewo. To miejsce dla tych, którzy szukają kontaktu z puszczańskim charakterem lasu, choć sam obszar chroniony jest naprawdę niewielki. Położony w gminie Baboszewo w powiecie płońskim, rezerwat zachował fragment starodrzewia, jakiego coraz trudniej szukać w lasach Mazowsza.

Drzewostany mają tu od 90 do ponad 130 lat, a niektóre okazy osiągnęły wymiary pomnikowe. Górne piętro tworzą dęby szypułkowe, graby, jesiony, lipy drobnolistne, sosny, brzozy i olsze – klasyczny skład grądu, który kiedyś dominował w tej części Polski.

Las o dwóch piętrach nad Wkrą

Rezerwat zachował dwupiętrową strukturę przypominającą miniaturową puszczę. W górnym piętrze rosną najstarsze drzewa – sosny z lat 1878-1894 oraz pomnikowe okazy dębów i grabów. Dolne piętro wypełniają młodsze graby, dęby i liczne lipy, które tworzą gęste podrosty. Między nimi kwitnie leszczyna, trzmielina, kalina koralowa i kruszyna pospolita.

Wilgotny mikroklimat zapewnia bliskość Wkry, która płynie tuż u podnóża stromej skarpy. To właśnie ta rzeka napędza wzrost kolejnych pokoleń roślin i sprawia, że las wygląda na bardziej dziki, niż można by się spodziewać po tak małym obszarze.

Rezerwat Dziektarzewo to fragment naturalnego lasu grądowego z zespołu Tilio-Carpinetum oraz niewielki płat boru mieszanego Querco-Pinetum – zbiorowisk, które kiedyś pokrywały znaczną część nizinnego Mazowsza.

Rzadkie rośliny chronione w rezerwacie

W runie leśnym można natknąć się na kilka gatunków objętych ścisłą ochroną. Rośnie tu brodaczka kępkowa, przylaszczka pospolita, kruszczyk szerokolistny, widłak jałowcowaty i paprotka zwyczajna. To rośliny charakterystyczne dla starych, niemal naturalnych lasów, które nie znoszą intensywnej gospodarki leśnej.

Warto zwrócić uwagę na te mniej efektowne, ale równie cenne gatunki – kopytnik pospolity z jego okrągłymi, ciemnozielonymi liśćmi, marzankę wonną, czy porzeczkę czarną rosnącą w naturalnym środowisku.

Fauna rezerwatu – od puszczyka po padalca

Starodrzew przyciąga ptaki, które potrzebują dziuplastych drzew. Puszczyk, krogulec i myszołów regularnie polują w obrębie rezerwatu. Przy brzegu rzeki można zauważyć ślady wydry – tego skrytego drapieżnika, który wymaga czystych wód i spokojnych siedlisk.

W runie leśnym bytuje jaszczurka zwinka, rzekotka drzewna i padalec – gatunek chrząszcza, który zanika z polskich lasów wraz z usuwaniem martwego drewna. Jego obecność potwierdza puszczański charakter tego miejsca. Entomolodzy odnotowali tu także rzadkie gatunki biegaczowatych, co stanowi dodatkowy dowód na wysoką wartość przyrodniczą rezerwatu.

Rezerwat Dziektarzewo z kajaka – najpiękniejszy odcinek Wkry

Przez rezerwat prowadzi szlak kajakowy Wkry i to właśnie z perspektywy rzeki najlepiej docenić uroki tego miejsca. Strome, zalesione brzegi tworzą naturalny korytarz, a las łęgowy schodzi niemal do samej wody. Kajakarze zgodnie twierdzą, że to jeden z najładniejszych fragmentów całego szlaku.

Płynąc z Glinojecka w stronę Dziektarzewa, po prawej stronie mija się zabudowania wsi Rybitwy i wpływa na teren objęty ochroną. Stąd jeszcze około 1,7 km do mostu drogowego w Dziektarzewie, gdzie z prawego brzegu widać późnogotycki kościół św. Katarzyny z II połowy XV wieku.

Wkra w okolicach rezerwatu zachowała naturalny, meandrujący charakter – to rzeka o dużych walorach przyrodniczych, idealna dla spływów kajakowych w spokojnym tempie.

Dla kogo jest rezerwat Dziektarzewo?

To miejsce przede wszystkim dla miłośników przyrody, którzy potrafią docenić subtelne uroki starego lasu. Nie ma tu oznakowanych ścieżek edukacyjnych ani infrastruktury turystycznej – rezerwat pozostaje dzikim fragmentem lasu, do którego można zajrzeć na własną rękę.

Kajakarze docenią rezerwat jako malowniczy punkt na trasie spływu Wkrą. Obserwatorzy ptaków mogą liczyć na spotkanie z drapieżnikami, a osoby zainteresowane botaniką znajdą tu kilka chronionych gatunków roślin. Rodziny z małymi dziećmi raczej nie znajdą tu atrakcji – brak udogodnień i strome zbocza nie sprzyjają wygodnym spacerom z wózkiem.

Praktyczne informacje – jak dotrzeć do rezerwatu

Rezerwat Dziektarzewo znajduje się w północnej części powiatu płońskiego, w gminie Baboszewo, nieopodal wsi Dziektarzewo. Dojazd samochodem z Płońska zajmuje około 20 minut (około 15 km). Z Warszawy to dystans około 80 km – trasą przez Nowy Dwór Mazowiecki i Nasielsk.

Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny – jako obszar chroniony jest dostępny dla wszystkich, choć obowiązują standardowe zasady zachowania w rezerwatach przyrody (zakaz zrywania roślin, płoszenia zwierząt, rozpalania ognisk).

Czas zwiedzania: spacer brzegiem rzeki lub przejście przez teren rezerwatu zajmie około 30-45 minut. Kajakarze przejeżdżają przez rezerwat w ciągu kilkunastu minut, choć warto się zatrzymać i podziwiać las ze spokojnej wody.

Najlepszy okres na wizytę: wiosna (kwiecień-maj), kiedy kwitną rośliny runa leśnego, oraz jesień (wrzesień-październik), gdy las prezentuje się w pełnej palecie barw. Latem rezerwat oferuje przyjemny chłód i cień, co może być atutem w upalne dni.

Dojazd komunikacją publiczną: ograniczony – najbliższa stacja kolejowa to Nasielsk (około 25 km), skąd można dojechać autobusem do Baboszewa lub Dziektarzewa, choć połączenia są rzadkie. Własny samochód znacznie ułatwia dotarcie na miejsce.

Rezerwat nie ma wyznaczonych godzin otwarcia – można go odwiedzić o każdej porze dnia. Warto pamiętać, że teren jest naturalny, bez utwardzonych ścieżek, więc odpowiednie obuwie (najlepiej trekkingowe lub gumowce po deszczu) to podstawa.